İş sağlığı ve güvenliği (İSG) mevzuatı, Türkiye'deki tüm işyerlerini tehlike sınıflarına ayırarak her sınıf için farklı yükümlülükler öngörmektedir. Az tehlikeli işyerleri, en düşük risk grubunda yer almasına rağmen yasal olarak birçok belgeyi hazırlamak ve güncel tutmakla yükümlüdür. Bu rehberde, az tehlikeli sınıftaki işyerlerinin bilmesi gereken her şeyi detaylı olarak ele alıyoruz.
Az Tehlikeli Sınıf Nedir?
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'na göre tüm işyerleri, yürütülen işlerin niteliğine bağlı olarak üç tehlike sınıfından birine dahil edilir. Bu sınıflandırma, işyerinin NACE (Avrupa Topluluğunda Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiki Sınıflaması) koduna göre belirlenir ve işyerinin İSG yükümlülüklerinin kapsamını doğrudan etkiler.
Üç Tehlike Sınıfı
- Az Tehlikeli: Fiziksel risk faktörlerinin en düşük düzeyde olduğu işyerleri. Büro işleri, hizmet sektörü ve bilgi teknolojileri gibi alanlar bu sınıfta yer alır.
- Tehlikeli: Orta düzeyde risk içeren işyerleri. Gıda üretimi, tekstil, bazı imalat faaliyetleri bu gruba girer.
- Çok Tehlikeli: Yüksek risk barındıran işyerleri. Madencilik, inşaat, kimyasal madde üretimi gibi sektörler bu sınıftadır.
NACE Kodu ile Tehlike Sınıfı Belirleme
Her işyerinin SGK kaydında bir NACE kodu bulunur. Bu kod, İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'nde yer alan listeyle eşleştirilerek işyerinin tehlike sınıfı tespit edilir. NACE kodunuz SGK e-Bildirge sisteminizden veya işyeri tescil belgenizden öğrenilebilir.
Tehlike sınıfınızı doğru belirlemek kritik öneme sahiptir çünkü İSG hizmetlerinin kapsamı, eğitim süreleri, sağlık muayenesi periyotları ve belge geçerlilik süreleri bu sınıfa göre değişir.
Az Tehlikeli İşyeri Örnekleri
- Ofisler ve idari binalar
- Perakende mağazalar ve dükkanlar
- Muhasebe ve mali müşavirlik büroları
- Yazılım ve bilişim firmaları
- Eğitim kurumları (okullar, kurslar, dershaneler)
- Finans ve bankacılık kuruluşları
- Sigorta acenteleri
- Avukatlık ve hukuk büroları
- Emlak ve gayrimenkul ofisleri
- Reklamcılık ve medya ajansları
50'den Az Çalışanı Olan Az Tehlikeli İşyerlerinin Yükümlülükleri
Türkiye'deki işyerlerinin büyük çoğunluğu küçük ölçekli ve az tehlikeli sınıfta yer almaktadır. 50'den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerleri için bazı kolaylıklar sağlanmış olsa da temel İSG yükümlülükleri devam etmektedir. İşverenler, belirli şartları sağladıklarında İSG hizmetlerini bizzat kendileri yürütebilir.
Az Tehlikeli İşyerlerinde Gerekli Belgeler
Aşağıdaki tabloda, az tehlikeli sınıftaki işyerlerinin hazırlaması ve güncel tutması gereken temel İSG belgeleri, geçerlilik süreleri ve açıklamaları yer almaktadır:
| Belge | Geçerlilik / Periyot | Açıklama |
|---|---|---|
| Risk Değerlendirmesi | 6 yıl | İşyerindeki tehlikelerin belirlenmesi, risklerin analizi ve kontrol tedbirlerinin planlanmasını içerir. Az tehlikeli sınıfta 6 yılda bir yenilenir. |
| Acil Durum Planı | 6 yıl | Yangın, deprem, sabotaj gibi acil durumlar için müdahale prosedürlerini, görevli personeli ve tahliye planını kapsar. |
| Yıllık Çalışma Planı | Her yıl | İSG faaliyetlerinin aylık olarak planlandığı, eğitim, denetim ve iyileştirme takvimini içeren belgedir. |
| Yıllık Değerlendirme Raporu | Her yıl | Bir önceki yılın İSG performansının değerlendirildiği, iş kazası istatistikleri ve alınan önlemlerin özetlendiği rapordur. |
| İSG Eğitim Belgeleri | 3 yılda bir (8 saat) | Tüm çalışanlara verilmesi zorunlu temel İSG eğitimidir. Az tehlikeli sınıfta en az 8 saat ve 3 yılda bir tekrarlanır. |
| Çalışan Temsilcisi Seçim Tutanağı | Süresiz | İSG konularında çalışanları temsil edecek kişinin seçildiğini belgeleyen tutanaktır. 2-50 çalışan arasında 1 temsilci gereklidir. |
| Sağlık Raporları (İşe Giriş/Periyodik) | 5 yılda bir | Çalışanların işe uygunluğunu belgeleyen sağlık muayene raporlarıdır. Az tehlikeli sınıfta periyodik muayene 5 yılda bir yapılır. |
İSG Uzmanı Zorunluluğu ve İşverenin Rolü
6331 sayılı Kanun'a göre tüm işyerleri İSG hizmeti almakla yükümlüdür. Ancak 50'den az çalışanı olan az tehlikeli işyerlerinde işveren, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezi (ÇASGEM) veya ortak sağlık ve güvenlik birimleri tarafından düzenlenen eğitimleri tamamlayarak İSG hizmetlerini bizzat kendisi yürütebilir.
Bu eğitimi tamamlayan işverenler:
- Risk değerlendirmesini kendileri yapabilir
- Çalışanlarına temel İSG eğitimlerini verebilir
- Gerekli İSG belgelerini hazırlayabilir
- Yıllık çalışma planı ve değerlendirme raporlarını düzenleyebilir
Bu sayede küçük işletmeler, OSGB'ye (Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi) ödeme yapmadan yasal yükümlülüklerini yerine getirebilir.
İSG Cezaları (2025-2026)
İSG yükümlülüklerini yerine getirmeyen işyerlerine uygulanacak idari para cezaları her yıl güncellenmektedir. Aşağıda güncel yaklaşık ceza miktarları yer almaktadır:
| Eksiklik / İhlal | Ceza Miktarı (2025-2026) |
|---|---|
| Risk değerlendirmesi yapılmaması | ~80.000 TL + her ay ~120.000 TL |
| Acil durum planı bulunmaması | ~50.000 TL + her ay ~80.000 TL |
| İSG eğitimlerinin verilmemesi | Çalışan başına ~15.000 TL |
| İSG uzmanı/hizmeti bulunmaması | ~50.000 TL + her ay ~80.000 TL |
| İşe giriş sağlık raporu eksikliği | Çalışan başına ~15.000 TL |
| Çalışan temsilcisi atanmaması | ~15.000 TL |
| Yıllık çalışma planı/değerlendirme raporu eksikliği | ~50.000 TL |
| İş kazası bildiriminin yapılmaması | ~50.000 TL |
Not: Ceza miktarları yıllık yeniden değerleme oranına göre güncellenmektedir. Güncel tutarlar için Resmi Gazete duyurularını takip ediniz.
AzTehlikeli ile Belgelerinizi Kolayca Oluşturun
Tüm bu belgeleri tek tek hazırlamak, güncel tutmak ve yasal süreleri takip etmek özellikle küçük işletmeler için ciddi bir yük oluşturabilir. AzTehlikeli platformu, az tehlikeli sınıftaki işyerleri için tüm İSG belgelerini otomatik olarak oluşturmanıza yardımcı olur.
- NACE kodunuza uygun risk değerlendirmesi şablonları
- Acil durum planı, yıllık çalışma planı ve değerlendirme raporları
- Çalışan temsilcisi seçim tutanağı
- Tüm belgeler mevzuata uygun ve güncel formatlarda
- Dakikalar içinde profesyonel belgeler
Hemen ücretsiz kaydolun ve işyerinizin İSG belgelerini dakikalar içinde hazırlayın. Daha fazla bilgi için İSG Rehberi sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.